Hittestress bij alpaca’s en lama’s

Tijdens warme dagen krijgen we regelmatig vragen over hoe alpaca’s en lama’s hiermee omgaan. Je zou denken dat ze geen last hebben van hogere temperaturen. Maar niets is minder waar. Hoewel ze oorspronkelijk uit de Andes komen, zijn ze eigenlijk beter toegerust voor koele nachten en een droog klimaat. De warme, vochtige zomerdagen – zoals we die in Nederland en België kennen – en de klamme nachten waarin het nauwelijks afkoelt, zijn voor hen niet zonder risico.

Wanneer de temperatuur stijgt, houden wij onze dieren dus extra goed in de gaten. Hittestress kan namelijk snel ontstaan en heeft soms ernstige gevolgen.

Waarom zijn alpaca’s en lama’s gevoelig voor warmte?

Alpaca’s en lama’s raken hun warmte moeilijk kwijt. Anders dan paarden of mensen kunnen zij nauwelijks zweten. Hun dichte, wollen vacht werkt uitstekend tegen kou, maar belemmert de afgifte van overtollige lichaamswarmte. Ook speelt luchtvochtigheid een belangrijke rol. Een temperatuur van 28 graden met een hoge luchtvochtigheid is voor een alpaca of lama meer belastend dan 32 graden in de droge lucht. Extra risico lopen oudere dieren; dieren met een donkere of zware vacht; drachtige merries en dieren met gezondheidsproblemen.

Op de camping in de schaduw van De Heejstek
Lama Rubino onder zijn eigen parasol

Hoe voorkom je hittestress?

Voorkomen is altijd beter dan behandelen. Daarom zorgen wij tijdens warme periodes voor:

  • voldoende natuurlijke of kunstmatige schaduw
  • permanent toegang tot schoon drinkwater
  • goede ventilatie in schuilstallen
  • een geschoren vacht vóór de zomer losbarst
  • zo min mogelijk stress, belasting en inspanning
  • extra controle van kwetsbare dieren

Veel alpaca’s en lama’s vinden daarnaast verkoeling door met hun voeten in water te staan. Een ondiepe bak of een natte ondergrond maakt al een groot verschil.

Hoe herken je hittestress?

Een alpaca of lama met hittestress laat vaak gedragsveranderingen zien. Veelvoorkomende symptomen zijn:

  • snelle of zware ademhaling
  • met open mond ademen
  • lusteloosheid
  • minder eten
  • afzonderen van de groep
  • gestrekt liggen
  • moeite met opstaan
  • wankel lopen
  • verhoogde lichaamstemperatuur

In ernstige gevallen kunnen dieren instorten of zelfs overlijden. Wat wij wel eens zien, is dat een alpaca of lama die het te warm heeft, niet meer alert reageert op zijn omgeving. Het dier trekt zich terug, zoekt een rustige plek en lijkt ‘afwezig’. Dan moet je direct actie ondernemen.

Lama Erjon hijgt zelfs in de schaduw
In de vijver onder de sappige treurwilg

Wat doe je bij hittestress?

Wanneer een alpaca of lama tekenen van oververhitting vertoont, moet je snel handelen. Breng het dier direct naar een koele, schaduwrijke plek. Koel vervolgens vooral de buik, oksels, liesstreek en benen met water. Juist op deze plaatsen kan overtollige warmte worden afgevoerd. Een veelgemaakte fout is om alleen de rug nat te maken. Maar door de dichte, wollen vacht bereikt het water de huid nauwelijks. Het verkoelende effect blijft beperkt. Ook droogt het bovenste laagje wol snel, terwijl het eronder nat blijft – wat een ideale broeierige plek is waar vliegen hun eitjes leggen. Dat heeft vervolgens weer andere gevaarlijke gevolgen.

Bied vers drinkwater aan en houd het dier rustig. Vermijd stress en inspanning. Wanneer een alpaca of lama niet meer kan opstaan, neurologische verschijnselen vertoont (zoals desoriëntatie), of niet snel opveert, moet je direct een dierenarts inschakelen.

Kijk naar je dieren

Tijdens warme dagen lopen wij vaker dan anders tussen de dieren. We observeren de verschillende kuddes. Alpaca’s en lama’s zijn vluchtdieren, en dus goed in het verbergen van ongemak. Tegen de tijd dat ze er zo beroerd aan toe zijn dat ze geen poging meer doen om welke schijn dan ook op te houden, is er al veel aan de hand.

Juist daarom kijken we niet alleen naar temperatuurmetingen of weersverwachtingen, maar vooral naar het gedrag van alle dieren. Staat iedereen ontspannen te herkauwen? Zoeken ze de schaduw op? Komen ze nog allemaal gretig op het voer af? De warmste dagen van het jaar zijn voor ons niet de dagen waarop we minder werken, ook al moeten we helaas vaak activiteiten afzeggen. Het zijn de dagen die meer van ons vragen: we zijn alert en letten extra goed op.