Een high tea tussen alpaca’s is een bijzondere belevenis. Samen met hen uitwaaien aan zee kan je uitdagend noemen. Maar wat doen de dieren tussen de bedrijven door? Hoe gaat het eraan toe op het erf? Waarmee krijgen de begeleiders te maken? Een serie over voorvallen en vragen.

Jacoline Vlaander

De signaalwerking die van stromend bloed uitgaat, herken je altijd en overal. Snel handelen redt niet alleen levens, maar ook kleding, satijnen lakens en lichtkleurige, hoogpolige tapijten. Je onderbreekt je bezigheden onmiddellijk: afbinden, spoelen onder de koude kraan, desinfecteren, beschermen met gaasjes, pleisters, zwachtels. Als je tijdens deze eerste hulp bij ongevallen misgrijpt naar de schaar, die je ondanks alle goede voornemens kennelijk toch niet bij de verbandmiddelen hebt teruggelegd, realiseer je je weer eens dat het bloed kruipt waar het niet gaan kan.

,,Het is inderdaad fascinerend,” lacht Mara. ,,Enorm interessant. Over bloed raak je niet gauw uitgepraat. Bloedplasma is het vloeibare deel ervan. Het vervoert eiwitten en enzymen, voedings- en afvalstoffen en hormonen. Samen met rode bloedcellen (zuurstofdragers), witte bloedcellen (ziekten- en bacteriënbestrijders) en bloedplaatjes (bloedstolling na verwonding) is het een verfijnde, subtiel afgestemde cocktail die in gezonde situaties mensen en dieren fysiek en mentaal goed laat functioneren.”

Falende organen

Bloed kan je onderzoeken. Het openbaart hoe het met je gaat: ,,Het geeft vrijwel direct een helder beeld van tekorten en falende organen.” Ook voor de zieke en verwaarloosde dieren die bij Alpaca Rescue Centrum Nederland binnenkomen, is een standaard bloedonderzoek een waardevolle aanvulling: ,,We realiseerden ons al snel dat voor de professionalisering van onze bedrijfsvoering ook een bloedanalysemachine onontbeerlijk is. Dat we die na alle acties en activiteiten voor de Christmas Challenge 2024 van Stichting Dierenlot konden bestellen, is geweldig. Zo kunnen we veel efficiënter werken.”

Want hoe sneller je meer weet, hoe sneller en beter je een behandeling kan afstemmen. In veel gevallen is dit zelfs levensreddend: ,,We hebben al genoeg verdrietige ervaringen opgedaan met plotseling ernstig zieke alpaca’s die stierven terwijl we nog wachtten op de uitslagen van de bloedmonsters. Er gaat telkens een aantal dagen overheen. Met onze eigen bloedanalysemachine kunnen we gelukkig meteen testen als we de indruk hebben dat het niet goed gaat met een dier.”

Bloedwaarden

Ook preventief onderzoeken is nu makkelijker: ,,Als nieuwe dieren binnenkomen, kunnen we meteen een uitgebreide nulmeting doen. Een nulmeting is een analyse van de uitgangssituatie vóór er veranderingen of interventies plaatsvinden. Naast het nalopen van tanden, ogen, oren, nagels en klinisch onderzoek met een stethoscoop van hart, longen, maag en darmen, bekijken we voortaan ook het bloed. De kans dat we een sluimerende ziekte of aandoening over het hoofd zien, is hierdoor veel kleiner.”

Een professionele bloedanalyse bestaat uit opeenvolgende scheikundige handelingen. Afgetapt bloed verdeel je over twee buisjes; eentje waar alleen bloed in gaat, en eentje dat met een bepaalde vloeistof is voorbewerkt zodat de witte bloedlichaampjes gaan drijven en de rode bloedlichaampjes zich onderin binden. Het eerste buisje beweegt minimaal tien minuten in een zwenker, zodat het bloed niet voortijdig stolt. Het tweede buisje gaat in de centrifuge, om bezinksel te voorkomen zodat de bloedwaarden niet zullen afwijken. Na het registreren van de patiënt – naam, gewicht, datum en de reden van onderzoek – leest één van de twee apparaten de bloedlichaampjes en elektrolyten uit, en de ander analyseert het bloed.

Hematologie van herkauwers

Vooralsnog bestaan de uitslagen voor Mara en Renate uit een complexe puzzel. Want wat betekenen al die waarden? Hoe leidt je daaruit iets af? ,,We gaan onze kennis uitbreiden met de hematologie van herkauwers,” zegt Mara. ,,Dat is een specialisatie van de interne (dier)geneeskunde, waarin je je bezighoudt met het bestuderen, de diagnose en de behandeling van afwijkingen van het bloed en de bloedvormende weefsels. Zo leren we de waarden van alpaca’s en lama’s. De Belgische dierenarts Thijs Flahou, met deze dieren als specialisatie, kan ons vervolgens van alles uitleggen. Alles wat hij vertelt valt dan in een bedding van basiskennis. Tot die tijd leest hij de waarden uit en begeleidt ons met de vervolgstappen.”

Afwijkingen van de bandbreedte zien ze al wel: ,,We ontwikkelen een gevoel voor verhoudingen en samenstellingen. Verder ben ik benieuwd wat je kan zien bij verschillende levensfasen en per groep. En ook of de omstandigheden van invloed zijn: waar leeft een dier?, wat krijgt het te eten?, hoe is de kuddedynamiek?, is er een goede band met de verzorgers?” Meer kennis en kunde betekent meer verantwoordelijkheid, weet Mara: ,,Doen alsof je neus bloedt, is er niet bij. Maar dát was natuurlijk al nooit onze insteek.”

Hoe neem je het besluit dat een alpaca niet meer leven kan?